Behandeling van plaquepsoriasis: een behandelplan vinden dat bij je past
Psoriasis en plaques kan meer gevolgen hebben dan alleen huidklachten. Jeuk, ongemak en de tijd die nodig is voor de behandeling kunnen invloed hebben op de slaap, het werk en het dagelijks leven. Er komen steeds meer behandelingen bij. Daardoor kan het net zo belangrijk zijn om een aanpak te vinden die past bij iemands gezondheid en dagelijkse leven, als om een geneesmiddel te kiezen dat de huid helpt herstellen.
In een dertiendelige reeks gesprekken over patiëntencasus bespraken Christopher Bunick, MD, PhD, universitair hoofddocent dermatologie aan Yale School of Medicine, en April Armstrong, MD, MPH, hoogleraar en hoofd dermatologie aan UCLA, behandelkeuzes aan de hand van drie patiënten. In de reeks kwam ook iemand aan het woord die al ongeveer 30 jaar met psoriasis leeft.
De experts bespraken wanneer geneesmiddelen die in het hele lichaam werken een optie kunnen zijn, hoe een keuze tussen biologische geneesmiddelen wordt gemaakt en waarom kosten, gebruiksgemak en andere gezondheidsproblemen ertoe doen. Het ging om een gesprek tussen experts over individuele gevallen, niet om behandeladviezen voor iedereen. (Bron: Bunick en Armstrong, Navigating Plaque Psoriasis Treatment: A Patient-Centered Approach to Therapy Selection)
Als crèmes en zalven niet genoeg zijn
Psoriasis en plaques is een aandoening waarbij verdikte, schilferende plekken op de huid ontstaan. Om de ernst te beoordelen, kijken artsen vaak naar hoeveel huid is aangedaan. Dit wordt uitgedrukt als het percentage aangedaan lichaamsoppervlak, ook wel body surface area of BSA genoemd.
Maar de grootte van het aangedane oppervlak vertelt niet het hele verhaal. Psoriasis op de hoofdhuid, nagels, handpalmen, voetzolen of geslachtsdelen kan veel invloed hebben op het dagelijks leven, ook als het om een kleiner oppervlak gaat.
Armstrong besprak aanbevelingen van de International Psoriasis Council. Daarin wordt rekening gehouden met deze plekken die veel invloed kunnen hebben op het dagelijks leven, bij de afweging of iemand in aanmerking komt voor een systemische behandeling. Deze geneesmiddelen werken in het hele lichaam, in plaats van alleen op de plek waar ze worden aangebracht. Ook een onvoldoende effect van crèmes of zalven speelt mee bij die afweging. (Bron: aanbevelingen van de International Psoriasis Council, besproken in de reeks van Bunick en Armstrong)
Bij de keuze voor een behandeling telt ook mee hoeveel invloed psoriasis heeft op iemands kwaliteit van leven en of de behandeling op de lange termijn vol te houden is.
Zwaar lichamelijk werk en een lastige behandeling
In de eerste casus had een 39-jarige dakdekker al acht jaar psoriasis en plaques. Ongeveer 15% van zijn lichaamsoppervlak was aangedaan.
Zweten, blootstelling aan de zon en wrijving door zijn werkuitrusting verergerden zijn klachten. Hij had ook obesitas en een hoge bloeddruk. Daarnaast kwamen hartziekten op jonge leeftijd in zijn familie voor. Al deze factoren speelden mee bij de keuze voor een behandeling.
Hoewel psoriasis een groot deel van zijn huid bedekte, gebruikte hij vooral corticosteroïden die hij op de huid aanbracht. Dat deed hij niet altijd volgens voorschrift. Het kan lastig zijn om een geneesmiddel langdurig op een groot deel van de huid aan te brengen, zeker bij zwaar lichamelijk werk. De experts bespraken een systemische behandeling als mogelijke optie wanneer de belasting van het aanbrengen het moeilijker maakt om de psoriasis op lange termijn onder controle te houden.
Ze benadrukten ook dat het belangrijk is om vóór de keuze voor een systemische behandeling na te gaan of er andere gezondheidsproblemen zijn. Daarbij gaat het onder meer om artritis psoriatica, een aandoening die bij mensen met psoriasis gewrichtsklachten kan veroorzaken. Ook aandoeningen die de gezondheid van het hart en de stofwisseling beïnvloeden, zijn van belang. (Bron: Bunick en Armstrong, reeks over psoriasisbehandeling aan de hand van patiëntencasus)
Een biologisch geneesmiddel kiezen
Voor mensen die nog niet eerder een systemische behandeling hebben gehad, kunnen verschillende opties ter bespreking zijn. Daaronder vallen biologische geneesmiddelen, ook wel biologicals genoemd. Deze medicijnen richten zich op specifieke onderdelen van het afweersysteem.
Bij het vergelijken van biologische geneesmiddelen noemden de experts drie belangrijke vragen:
- Hoe snel kan het geneesmiddel gaan werken?
- In hoeverre kan de huid ervan opklaren?
- Hoe goed houdt het effect op de lange termijn aan?
Het kan soms lijken alsof het ene voordeel ten koste gaat van het andere. Armstrong merkte echter op dat sommige nieuwere biologische behandelingen de huid aanzienlijk kunnen laten opklaren én een langdurig effect kunnen hebben. Ervaringen verschillen per persoon. Bij de behandelkeuze spelen ook de veiligheid en andere persoonlijke gezondheidsfactoren mee. (Bron: Bunick en Armstrong, Choosing First-Line Biologics for Treatment-Naive Plaque Psoriasis Patients)
In het gesprek werd ook benadrukt dat het belangrijk is om verder te kijken dan de huid. Obesitas, diabetes, risicofactoren voor hartziekten en andere ontstekingsaandoeningen kunnen allemaal van belang zijn wanneer een arts en patiënt een behandelplan bespreken.
Een behandeling die past bij het leven van ouderen
De tweede casus ging over een 72-jarige vrouw bij wie psoriasis en plaques op latere leeftijd was ontstaan. Ongeveer 12% van haar lichaamsoppervlak was aangedaan. Door de jeuk kon ze moeilijker lopen en slapen. Ook had ze artrose in haar handen, waardoor het lastig was om geneesmiddelen op haar huid aan te brengen.
Ze had diabetes type 2 en had eerder corticosteroïden voor op de huid, roflumilast en het geneesmiddel apremilast gebruikt, dat via de mond wordt ingenomen. Door veranderingen in haar dagelijkse routine vergat ze vaak een dosis van het geneesmiddel dat ze moest innemen.
De experts bespraken hoe lichamelijke beperkingen, het aantal geneesmiddelen dat iemand gebruikt en de dagelijkse routine kunnen bepalen of een behandeling praktisch haalbaar is. Ze wezen ook het idee af dat leeftijd op zichzelf een reden is om een biologisch geneesmiddel uit te sluiten. In plaats daarvan vonden zij een persoonlijke beoordeling van de veiligheid belangrijk, waarbij wordt gekeken naar de algehele gezondheid, andere aandoeningen en andere geneesmiddelen.
Voor sommige mensen past een biologisch geneesmiddel dat met langere tussenpozen wordt toegediend beter in het dagelijks leven. Injecties door een zorgverlener kunnen ook helpen als het gebruik van de handen of het zelf thuis geven van een injectie moeilijk is.
Ook de toegang tot een behandeling speelt een rol. De dekking van de verzekering en vergoeding via Medicare (een Amerikaans zorgverzekeringsprogramma) kunnen bepalen of een behandeling betaalbaar en beschikbaar is. De experts bespraken ook gegevens over hoe lang mensen een groep biologische geneesmiddelen blijven gebruiken die interleukine-23-remmers, of IL-23-remmers, worden genoemd. Deze geneesmiddelen richten zich op een signaal van het afweersysteem dat betrokken is bij psoriasis. Hun punt was dat een behandeling niet alleen effectief moet zijn, maar ook praktisch genoeg om langdurig vol te houden. (Bron: Bunick en Armstrong, Access, Adherence, and Dosing Frequency in Older Psoriasis Patients)
Als het lastig is om het behandelschema vol te houden
De derde casus ging over een 34-jarige ziekenhuisbestuurder die nachtdiensten draaide en moeite had om haar behandeling met een biologisch geneesmiddel vol te houden. Ze had psoriasis op haar hoofdhuid en nagels. Dat zijn plekken waar psoriasis veel hinder kan veroorzaken, ook als het totale aangedane huidoppervlak beperkt is.
Volgens de experts is het belangrijk om eerst te begrijpen waarom een behandeling niet genoeg verlichting geeft, voordat wordt geconcludeerd dat het geneesmiddel zelf niet werkt. Gemiste doses of andere problemen met het behandelschema kunnen daarbij een rol spelen.
Bij geneesmiddelen die mensen zelf injecteren, kunnen er verschillende obstakels zijn. Bijvoorbeeld tijd vinden bij wisselende werktijden, onzekerheid over de injectietechniek, het bewaren van het geneesmiddel of angst voor injecties. Soms kunnen extra uitleg, hulp bij het toedienen of een ander doseerschema deze problemen verminderen.
In deze casus koos de patiënt uiteindelijk voor tildrakizumab, een IL-23-remmer die elke 12 weken door een zorgverlener wordt toegediend. Dat schema paste beter bij haar drukke leven.
De experts bekeken ook de beschikbare gegevens over de werking van tildrakizumab, secukinumab en ustekinumab bij psoriasis op de hoofdhuid en nagels. Zij merkten op dat bij de behandelkeuze rekening kan worden gehouden met deze bevindingen voor specifieke plekken, naast de andere behoeften van de patiënt. (Bron: Bunick en Armstrong, reeks over psoriasisbehandeling aan de hand van patiëntencasus)
Ook nadat een behandeling is gekozen, blijven controleafspraken belangrijk. Klachten kunnen tussen de doses terugkomen en een geneesmiddel kan na verloop van tijd minder goed gaan werken. Door opnieuw te kijken naar zowel het effect als de praktische uitvoering van de behandeling, kunnen arts en patiënt samen vervolgstappen bespreken.
De ervaring van een patiënt met kosten en toegang
De reeks eindigde met het verhaal van Keki Mody, een 83-jarige patiënt van Bunick die al ongeveer drie decennia met psoriasis leeft. Mody vertelde hoe hij van geneesmiddelen voor op de huid overstapte op een biologische behandeling.
Bij zijn behandeltraject speelden ook andere aandoeningen een rol, waaronder monoklonale gammopathie van onbepaalde betekenis, afgekort MGUS. Bij deze aandoening wordt een afwijkend eiwit in het bloed gevonden.
De verzekeringsdekking en kosten die hij zelf moest betalen, vormden belangrijke obstakels voor een effectieve behandeling. Na overleg met Bunick stapte Mody over op tildrakizumab, met vergoeding via Medicare Part B. Hij vertelde dat zijn psoriasis daardoor duidelijk beter onder controle kwam.
Zijn ervaring laat zien hoe betaalbaarheid, een praktisch schema en de mogelijkheid om injecties door een zorgverlener te laten geven, kunnen bepalen of een behandeling op lange termijn haalbaar is. Dit is de ervaring van één persoon. Vergoeding en reacties op een behandeling kunnen verschillen. (Bron: Bunick en Armstrong, Navigating Plaque Psoriasis Treatment: A Patient-Centered Approach to Therapy Selection)
Een behandelplan dat bij u past
Bij een behandelplan voor psoriasis gaat het om meer dan de hoeveelheid aangedane huid. Het gesprek tussen de experts liet zien hoe belangrijk het is om ook te kijken naar de plekken waar de psoriasis zit, de invloed op het dagelijks leven, andere aandoeningen, eerdere behandelingen en persoonlijke voorkeuren.
Ook werd duidelijk waarom een behandeling die moeilijk te krijgen, te betalen of consequent te gebruiken is, op de lange termijn misschien geen haalbare keuze is. Zelfs als die behandeling de huid kan laten opklaren. Samen beslissen betekent dat u deze praktische zaken met uw arts of dermatoloog bespreekt, naast de mogelijke voordelen en de veiligheid.
Wanneer medisch advies vragen?
Als psoriasis uw slaap, beweging, werk of dagelijks leven belemmert, kan uw arts of dermatoloog helpen de situatie te beoordelen. Vraag ook medisch advies bij huidveranderingen die pijn doen, bloeden, snel groeien of tekenen van een infectie vertonen. Doe dit ook als u niet zeker weet waardoor een huidprobleem wordt veroorzaakt.
Dit artikel is alleen bedoeld ter informatie en is geen vervanging voor medisch advies. Bespreek behandelkeuzes en veranderingen in uw behandeling met uw arts of dermatoloog.
Bronnen
- Bunick CG, Armstrong A. Navigating Plaque Psoriasis Treatment: A Patient-Centered Approach to Therapy Selection. Dermatology Times. Geraadpleegd op 10 november 2026.
- Bunick CG, Armstrong A. Choosing First-Line Biologics for Treatment-Naive Plaque Psoriasis Patients. Dermatology Times.
- Bunick CG, Armstrong A. Access, Adherence, and Dosing Frequency in Older Psoriasis Patients. Dermatology Times.
- Aanbevelingen van de International Psoriasis Council over wie in aanmerking komt voor een systemische behandeling, zoals besproken in de reeks van Bunick en Armstrong.