Pyogeen Granuloom is een goedaardige neoplasma, gekenmerkt door de gelokaliseerde proliferatie van bloedvaatjes, vaak als reactie op een externe verwonding. Dit type neoplasma verschijnt als een kleine, verheven, felrode laesie, die kan variëren in grootte en vorm. Pyogene granulomen worden vaak aangetroffen op verschillende plaatsen in het lichaam, inclusief slijmvliezen, conjunctiva, en zelfs het hoornvlies. Deze laesies komen vaker voor bij jonge mensen en zwangere vrouwen vanwege de veranderingen in immuun- en hormonale functies die hun vorming kunnen beïnvloeden.
De exacte oorzaak van pyogene granulomen is niet goed gedefinieerd. Terwijl verwondingen eerder als de primaire oorzaak werden beschouwd, toont recent onderzoek aan dat slechts 25% van alle pyogene granulomen verband houdt met verwondingen. Er zijn talrijke potentiële predisponerende factoren, waaronder:
De diagnose van een pyogeen granuloom is meestal gebaseerd op een grondig klinisch onderzoek, dat visuele inspectie van de laesie en dermatoscopische evaluatie omvat. Als er enige verdenking bestaat dat de groei kwaadaardig kan zijn of als de laesie ongewoon groot is, kan een biopsie nodig zijn voor verder onderzoek.
Voor congenitale of grote pyogene granulomen die kritieke gebieden kunnen innemen, zoals nabij vitale organen of bloedvaten, kan een echografie en een multidisciplinaire evaluatie door specialisten nodig zijn om de omvang van de laesie te beoordelen en een passende behandeling te bepalen.
Bij visueel onderzoek presenteren pyogene granulomen zich als een halfronde of koepelvormige groei die boven de huid uitsteekt op een korte, brede steel (pedikel). Het zijn meestal symmetrische gezwellen die ovaal of rond lijken. De textuur van het oppervlak van het granuloom kan verschillen van de omliggende huid, soms glad of gelobd, en lijkt op frambozen. Het granuloom kan een glanzend of “vochtig” uiterlijk hebben door de aanwezigheid van kleine erosies of korstjes. Als het granuloom verwond raakt, kan het gemakkelijk bloeden, en grotere granulomen die geïnfecteerd raken kunnen een purulente plaque vormen met gebieden van necrose.
De grenzen van pyogene granulomen zijn meestal goed gedefinieerd, maar kunnen ongelijk zijn bij groterelaesies. De kleur van het granuloom is vaak felrood, hoewel het cyanotisch (blauw of paars) of zelfs geel of grijs kan lijken bij de aanwezigheid van purulent materiaal of necrotisch weefsel. Wanneer er druk op het granuloom wordt uitgeoefend, vervaagt de rode kleur tijdelijk.
Haar groeit niet in het gebied van een pyogeen granuloom. In sommige gevallen kan er echter stug haar groeien in het midden van de laesie, met name bij congenitale vormen of grote granulomen.
De grootte van pyogene granulomen varieert typisch van 3 tot 15 mm. Laesies groter dan 15 mm zijn zeldzamer en worden vaak geassocieerd met onderliggende systemische ziekten of immunodeficiëntietoestanden. Het granuloom groeit snel, en bereikt vaak binnen korte tijd een diameter van 1-1,5 cm. De hoogte overschrijdt meestal niet 5 mm. Spontane regressie is zeldzaam, maar kan optreden, vooral bij zwangere vrouwen na de bevalling.
Bij palpatie voelen pyogene granulomen zacht en elastisch aan, zonder gevoeligheid. Na infectie kan het granuloom pijnlijk worden. Er zijn doorgaans geen subjectieve symptomen, tenzij het granuloom verwond raakt of geïnfecteerd wordt.
Deze laesies komen het meest voor op de handen en voeten, vooral op de palm- en voetzijdes van de vingers, waar verwondingen en contact met vreemde lichamen waarschijnlijker zijn. Pyogene granulomen kunnen ook verschijnen nabij de nagelranden (zoals bij ingegroeide nagels) of op het gezicht. Minder vaak kunnen ze voorkomen op slijmvliezen, afhankelijk van predisponerende factoren zoals brandwonden, doorligwonden of fysiek trauma.
Dermatoscopisch onderzoek van een pyogeen granuloom onthult de volgende kenmerken:
Pyogene granulomen moeten worden onderscheiden van andere huidlaesies met vergelijkbare kenmerken, waaronder:
Vanuit oncologisch perspectief zijn pyogeen granulomen veilig en dragen ze geen verhoogd risico op maligne transformatie. In de afwezigheid van externe factoren zoals trauma, UV-straling of ioniserende straling, blijft het risico op maligniteit vergelijkbaar met dat van gezonde huid. Echter, als er een merkbare verandering in het uiterlijk van het granuloom is, zoals snelle groei, verhoogde dichtheid of de verschijning van symptomen zoals jeuk of pijn, moet een dermatoloog of oncoloog worden geraadpleegd.
Een van de belangrijkste risico’s die gepaard gaan met pyogene granulomen is hun kwetsbaarheid voor letsel vanwege hun verhoogde en delicate aard. Dit kan leiden tot bloeden, pijn en infectie, wat de aandoening verder kan compliceren. Bij grote granulomen kan het moeilijk zijn om het bloeden te beheersen zonder medische interventie. Bovendien, omdat sommige maligne tumoren op pyogene granulomen kunnen lijken of ernaast kunnen ontstaan, is het belangrijk om tijdig een differentiaaldiagnose te ondergaan om te verzekeren dat er geen maligne groei wordt gemist.
Als een pyogeen granuloom wordt gedetecteerd, wordt overleg met een dermatoloog of oncoloog aanbevolen. Na bevestiging dat de laesie goedaardig is, kan de mogelijkheid van conservatieve behandeling of de noodzaak voor behandeling worden geëvalueerd. Kleine granulomen, vooral bij zwangere vrouwen, kunnen spontaan verdwijnen en observatie kan voldoende zijn. In alle andere gevallen wordt behandeling doorgaans aanbevolen.
Voor patiënten die behandeling weigeren, is actieve monitoring essentieel. Dit omvat fotodocumentatie van de laesie om eventuele veranderingen in uiterlijk bij te houden. Patiënten met meerdere pyogene granulomen zouden in het voorjaar en najaar (voor en na het zomerseizoen) een dermatoloog of oncoloog moeten zien. Regelmatige mapping van huidneoplasmen kan ook helpen bij observatie en het volgen van nieuwe of gewijzigde laesies.
De meest voorkomende behandeling voor pyogene granulomen is chirurgische excisie, waarbij de laesie samen met de omliggende huid wordt verwijderd. Dit kan gedaan worden met een klassieke excisietechniek of met een elektrische of radio-schaalp. Na verwijdering is een histologische inspectie verplicht om te bevestigen dat het granuloom goedaardig is.
Als de aard van de laesie is bevestigd en er geen twijfels zijn, kunnen minder invasieve behandelingen zoals lasercoagulatie, cryodestructie (vloeibare stikstof) of elektrocoagulatie (met behulp van een elektrische stroom) worden gebruikt voor kleinere laesies.
Gezien de vasculaire aard van pyogene granulomen, is bloeding tijdens verwijdering gebruikelijk. Daarom is juiste hemostase (controle van bloeding) cruciaal na excisie.
Het voorkomen van de verschijning van pyogene granulomen omvat een zorgvuldige benadering van huidverzorging en goed beheer van verwondingen:
Bovendien zijn regelmatige huidonderzoeken, tijdige consultatie met een zorgspecialist bij veranderingen in huidlaesies, en het verwijderen van potentieel gevaarlijke neoplasmen essentieel voor het behoud van een goede huidgezondheid.
