Niebieski Nevus (znany także jako niebieski nevus Jadassohn–Tièche, niebieski neuronevus lub melanocytoma skórna) to łagodny wzrost skórny, który charakteryzuje się wyraźnym niebieskim do ciemnoniebieskiego kolorem. Ten typ nevusa zazwyczaj pojawia się w okresie dojrzewania, chociaż może manifestować się w każdym wieku, nawet przy urodzeniu. Wiele niebieskich nevi u jednej osoby jest rzadkie. Statystycznie, niebieskie nevi występują częściej u kobiet w porównaniu do mężczyzn.
Dokładna przyczyna niebieskich nevi pozostaje niejasna. Jednak zidentyfikowano kilka czynników, które mogą predysponować osoby do rozwoju tych nowotworów. Czynniki te mogą wpływać na prawdopodobieństwo ich pojawienia się lub wzrostu:
Diagnostyka niebieskich nevi zazwyczaj obejmuje badanie kliniczne, które obejmuje dokładną inspekcję wizualną formacji skórnej oraz dermatoskopię. Jeśli istnieją obawy dotyczące możliwości złośliwej transformacji, może być wykonana biopsja w celu dalszej analizy.
Wizualnie, niebieski nevus pojawia się jako mała plamka lub lekko uniesiony guzek na skórze. Zazwyczaj jest symetryczny, o kształtach od owalnych lub okrągłych do wrzecionowatych. Powierzchnia nevusa jest zwykle podobna do powierzchni otaczającej skóry, która może być gładka lub nawet błyszcząca, szczególnie w przypadku mniejszych nevi. W większych nevi o średnicy powyżej 10 mm, powierzchnia może wydawać się nieco bardziej teksturowana lub guzowata.
Krawędzie niebieskiego nevusa są zazwyczaj rozmyte lub źle zdefiniowane, chociaż zazwyczaj są gładkie. W niektórych przypadkach duże niebieskie nevi mogą mieć nierówne lub postrzępione krawędzie, co może być wskazaniem potencjalnej złośliwości. Kolor nevusa waha się od niebieskiego do ciemnoniebieskiego, z czasami widocznymi odcieniami szaro-niebieskimi lub niebiesko-brązowymi, odzwierciedlając głębokość, na jakiej pigment jest osadzony w skórze właściwej. Intensywność koloru zazwyczaj zanika od środka w kierunku obwodu, a w większych nevi może być obecna heterogeniczność koloru lub plamki, co skutkuje polichromatycznym wyglądem.
W przypadku mózgu niebieskiego włosy są zwykle nieobecne, chociaż w niektórych przypadkach szorstkie, ciemne włosy mogą rosnąć dookoła krawędzi większych znamion, szczególnie w formach wrodzonych.
Niebieskie znamiona zazwyczaj nie przekraczają 10 mm średnicy, a ich wzrost jest zazwyczaj powolny. Znamiona większe niż 1 cm są dość rzadkie i nazywane są „niebieskimi znamionami komórkowymi.” Podczas palpacji, te znamiona czują się podobnie do normalnej skóry, ale mogą być nieco twardsze, szczególnie gdy wystają powyżej powierzchni skóry. Nie ma subiektywnych objawów ani odczuć związanych z tymi znamionami.
Te nowotwory najczęściej znajdują się na tułowiu, kończynach lub szyi. Rzadko występują na głowie. Dla dużych niebieskich znamion komórkowych, region krzyżowo-pośladkowy jest najbardziej typowym miejscem wystąpienia.
Podczas badania dermatoskopowego, zwykle obserwuje się następujące cechy w niebieskim znamieniu:
Dla akralnych (na dłoni i podeszwach stóp) niebieskich znamion istnieją dodatkowe cechy dermatoskopowe:
Niebieskie znamiona należy odróżnić od kilku innych pigmentowanych nowotworów, w tym:
W większości przypadków niebieskie znamiona uważane są za łagodne i nie stanowią natychmiastowego zagrożenia. Jednak w porównaniu do typowych pigmentowanych znamion, niebieskie znamiona niosą nieco wyższe ryzyko przekształcenia się w melanoma. Ryzyko melanoma w przypadku niebieskich znamion wynosi poniżej 1%, podczas gdy w przypadku prostych znamion pigmentowanych ryzyko wynosi zazwyczaj około 3%. Objawy, które mogą wskazywać na potencjalną złośliwość, to zmiany w wyglądzie znamienia lub rozwój nowych odczuć, takich jak swędzenie lub ból.
Chociaż ryzyko czerniaka jest nieco podwyższone w przypadku znamion błękitnych, obecność tego ryzyka jest zazwyczaj bardziej znacząca w przypadku większych znamion błękitnych, szczególnie tych, które przekraczają 20 cm średnicy. Ryzyko czerniaka w przypadku znamion błękitnych o średnicy poniżej 20 cm pozostaje niskie, zazwyczaj poniżej 1%.
Wielokrotne lub duże wrodzone znamiona błękitne mogą być także związane z określonymi stanami genetycznymi lub zespołami, co sprawia, że niezwykle istotne jest, aby te osoby otrzymywały szczegółową i ciągłą ocenę medyczną.
Dla znamion błękitnych, które nie wykazują oznak uszkodzenia, zmian wyglądu ani nowych wrażeń, monitorowanie samodzielne jest zazwyczaj wystarczające. Powinno to obejmować okresowe kontrole przynajmniej raz w roku, z pomocą innych w celu sprawdzenia obszarów, które są trudne do bezpośredniego obejrzenia. Jeśli znamię doświadczy uszkodzenia mechanicznego, nadmiernej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe lub jonizujące, lub zauważalnych zmian w rozmiarze lub wrażeniu, niezwykle istotne jest, aby zasięgnąć pomocy medycznej u dermatologa lub onkologa.
Specjalista oceni, czy konieczne jest ciągłe monitorowanie, czy znamię powinno zostać usunięte chirurgicznie. Znamiona, które są poddawane powtarzającym się urazom fizycznym z powodu odzieży, biżuterii lub działalności zawodowej, powinny być rozważane do usunięcia.
Fotograficzna dokumentacja znamienia może dostarczyć cennych danych, umożliwiając wykrycie nawet drobnych zmian w czasie. Dla osób z wieloma znamionami błękitnymi, zdecydowanie zaleca się stworzenie mapy ich nowotworów skórnych, co uprości przyszłe obserwacje i identyfikację wszelkich nowych lub zmienionych formacji.
Pacjenci ze znamionami błękitnymi powinni konsultować się z dermatologiem lub onkologiem przynajmniej dwa razy w roku (zazwyczaj przed i po miesiącach letnich), aby ocenić wszelkie zmiany w wyglądzie znamion. Regularne mapowanie nowotworów skórnych może pomóc w śledzeniu jakichkolwiek zmian lub rozwoju istniejących zmian.
Zalecanym leczeniem znamion błękitnych jest chirurgiczne usunięcie, zazwyczaj przy użyciu klasycznych, elektrycznych lub radiowych skalpeli. Po usunięciu wymagana jest ocena histologiczna, aby potwierdzić łagodny charakter zmiany.
Destrukcyjne metody leczenia, takie jak usuwanie laserowe czy krioterapia, nie są zalecane dla znamion błękitnych ze względu na potencjalne ryzyko i komplikacje.
Zapobieganie powstawaniu znamion i ich potencjalnej złośliwej transformacji wymaga starannej i przemyślanej pielęgnacji skóry:
Ważne jest, aby regularnie badać znamiona błękitne, zasięgnąć terminowej konsultacji ze specjalistą, jeśli wystąpią zmiany, i usunąć potencjalnie szkodliwe nowotwory tak szybko, jak to możliwe, aby utrzymać zdrowie skóry i zapobiec komplikacjom.
