Sedef Hastalığı İçin Ağızdan Alınan Tedaviler: Etkileri Ne Zaman En Üst Düzeye Ulaşır ve Ne Kadar Sürer?
Sedef hastalığı tedavilerinin tam etkisini göstermesi zaman alabilir. Vücudun bazı bölgeleri de tedaviye diğerlerinden daha yavaş yanıt verebilir. Araştırmacıların bugüne kadar neler gözlemlediğini bilmek, dermatoloğunuzla daha bilinçli görüşmeler yapmanıza yardımcı olabilir.
Dermatology Times Expert Perspectives video serisinde dermatolog Mark Lebwohl, MD, ağızdan alınan çeşitli sedef hastalığı ilaçlarını ele aldı: ikotrokinra (icotrokinra) (Icotyde; Johnson & Johnson), envudeucitinib (Alumis) ve zasocitinib (Takeda). Tedaviye verilen yanıtın zamanla nasıl değişebileceğinden, tedavisi zor bölgelerin nasıl yanıt verebileceğinden ve farklı tedavilerde ne tür takipler gerekebileceğinden söz etti. Yorumları, genel tedavi önerilerini değil, röportajda paylaştığı bilgileri yansıtmaktadır. (Kaynak: Mark Lebwohl, MD ile Dermatology Times Expert Perspectives röportajı)
Tam etkiyi görmek ne kadar sürebilir?
Lebwohl, ikotrokinra ve iltihaplanmada rol oynayan bir yolak üzerinde etkili olan TYK2 inhibitörleri adlı ilaçlarla, sedef hastalığındaki iyileşmenin tedavinin ilk 16 haftasından sonra da devam edebileceğini söyledi. 24. haftaya kadar ek fayda görülebilir; en güçlü etki ise biraz daha sonra ortaya çıkabilir.
Lebwohl, ağızdan alınan tedaviler ve biyolojik ilaçlar da dahil olmak üzere birçok sedef hastalığı ilacında, tedavide bir yıla yaklaşıldıkça cildin tamamen temizlenme oranlarının arttığını belirtti. Biyolojik ilaçlar, canlı hücreler kullanılarak üretilen ve bağışıklık sisteminin belirli bölümlerini hedef alan ilaçlardır.
Sedef hastalığı araştırmalarında kullanılan ölçütlerden biri PASI 100’dür. Bu, araştırmada kullanılan puanlama sistemine göre ciltteki sedef belirtilerinin tamamen temizlendiği anlamına gelir. Lebwohl, ağızdan alınan bir tedaviyle bildirilen %54’lük PASI 100 oranından söz etti ve bunun bir hap için dikkat çekici bir sonuç olduğunu söyledi. Ancak röportajın orijinal özetinde bu oranın hangi ilaca veya hangi değerlendirme zamanına ait olduğu açıkça belirtilmiyor. (Kaynak: Mark Lebwohl, MD ile Dermatology Times Expert Perspectives röportajı)
Bu sonucun önemli bir sınırlaması var. Bilgiler, kişilerin hangi ilacı aldıklarını bilerek tedaviye devam ettikleri açık etiketli bir uzatma çalışmasından elde edildi. Karşılaştırma için etken madde içermeyen bir tedavi alan plasebo grubu yoktu.
Saç derisi, tırnaklar, eller ve ayaklarda sedef
Sedef hastalığı sıklıkla saç derisini etkiler ve burada kaşıntı özellikle rahatsız edici olabilir. Lebwohl’a göre ağızdan alınan sedef ilaçları, genellikle vücudun etkilenen diğer bölgelerinde olduğu gibi saç derisinde de etki gösterir.
El tırnakları cilde göre daha yavaş iyileşme eğilimindedir. Bunun nedeni, daha sağlıklı görünen bir tırnağın uzayabilmesi için tırnak altındaki dokunun ve tırnağın oluştuğu bölgenin önce iyileşmesi gerektiğidir. Bu süreç genellikle aylar sürer.
Avuç içlerinde ve ayak tabanlarında görülen sedefin tedavisi de zor olabilir. Lebwohl, biyolojik ilaçlardaki daha büyük moleküllerin küçük kan damarları ve cildin kalın dış tabakası nedeniyle bu bölgelere ulaşmakta zorlanabileceğini öne sürdü. Bunu, ellerde ve ayaklarda görülen sınırlı yanıtın kesinleşmiş bir nedeni olarak değil, olası bir açıklaması olarak anlattı.
Ağızdan alınan ilaçların molekülleri daha küçüktür. Avuç içleri ve ayak tabanlarında iyi yanıt alındığına ilişkin bildirimler, büyük ölçüde ağızdan alınan JAK inhibitörleri ile ilgilidir. Bu ilaç grubu, iltihaplanmada rol oynayan yolaklar üzerinde etki gösterir. (Kaynak: Mark Lebwohl, MD ile Dermatology Times Expert Perspectives röportajı)
Tedaviye verilen yanıt devam edebilir mi?
Lebwohl, şimdiye kadar elde edilen bilgilere göre tedaviye verilen yanıtın kalıcı görünümünün iyi olduğunu söyledi. Başka bir deyişle, tedaviden fayda gören ve ilacını kullanmaya devam eden birçok kişi, uzun süreli takiplerde de fayda görmeye devam ediyor.
Bu, herkesin tedaviye devam ettiği veya fayda görmeyi sürdürdüğü anlamına gelmiyor. Bazı kişiler ilaç yeterince yardımcı olmadığı için tedaviyi bırakırken, bazılarında zamanla ilaca verilen yanıt kaybolabiliyor.
Takip neden ilaca göre değişir?
Farklı sedef hastalığı tedavileri, farklı takipler gerektirir. Lebwohl, bu görüşmede öncelikle sedef romatizması için kullanılan JAK inhibitörlerinde kan testleri ve yılda bir kez tüberküloz testi gerektiğini söyledi. Sedef romatizması, sedef hastalığıyla ilişkili olan ve eklemlerde ağrıya ve şişmeye yol açabilen bir rahatsızlıktır.
Lebwohl’un sözünü ettiği kan testleri arasında farklı kan hücresi türlerini değerlendiren tam kan sayımı, kandaki çeşitli maddelere bakan biyokimya testleri ve kolesterol gibi kan yağlarını ölçen lipid testi bulunuyor.
Verem olarak da bilinen tüberküloz, vücutta belirti vermeden, aktif olmayan halde kalabilen bir enfeksiyondur. Buna latent tüberküloz denir. Bazı ilaçlar, bu gizli enfeksiyonun yeniden aktif hale gelmesine yol açabilir.
Lebwohl’a göre bu durum TNF blokerleri, JAK inhibitörleri, metotreksat (methotrexate) ve siklosporin (cyclosporine) ile görülebilir. Lebwohl, IL-17 ve IL-23 blokerlerinin latent tüberkülozu yeniden aktif hale getirdiğinin gösterilmediğini ve bu ilaçlar için test zorunluluğunun kaldırılmasının U.S. Food and Drug Administration’dan (FDA, ABD Gıda ve İlaç Dairesi) talep edildiğini söyledi. IL-17, IL-23 ve TNF, bağışıklık sisteminin faaliyetlerinde rol oynayan maddelerdir. (Kaynak: Mark Lebwohl, MD ile Dermatology Times Expert Perspectives röportajı)
Test gereklilikleri ilaca ve kişinin durumuna göre değişebilir. Tedavi ve takip kararları bir doktor veya dermatologla görüşülmelidir.
Yan etkiler ve bağışıklık sistemi
Maya mantarı enfeksiyonları, IL-17 inhibitörlerinin bilinen bir yan etkisidir. Lebwohl, bu enfeksiyonların genellikle hafif seyrettiğini ve sıklıkla dili etkilediğini söyledi. Ağızdaki maya mantarı enfeksiyonuna pamukçuk denir. Lebwohl, pamukçuğun genellikle kolayca tedavi edilebildiğini de belirtti.
Lebwohl ayrıca bazı yeni ilaçların bağışıklık sistemi üzerindeki genel etkisinin çok az olduğunu söyledi. Yine de ilaçlar, etki biçimleri ve olası riskleri bakımından birbirinden farklıdır.
Ne zaman doktora başvurmalısınız?
Sedef hastalığı sizi rahatsız ediyorsa, değişiklik gösteriyorsa veya kontrol altına almakta zorlanıyorsanız bir doktor ya da dermatolog durumunuzu değerlendirmenize yardımcı olabilir. Ağrı, kanama, enfeksiyon belirtileri, hızla büyüyen bir cilt değişikliği veya değişen ya da sizi endişelendiren bir lezyon varsa tıbbi görüş alın.
Bu yazı yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiyenin yerini tutmaz. Tedaviyle ilgili sorularınızı ve kararlarınızı bir doktor veya dermatologla görüşün.
Kaynaklar
- Dermatology Times Expert Perspectives özel video serisi: Mark Lebwohl, MD ile ağızdan alınan sedef hastalığı tedavileri, zaman içinde tedaviye verilen yanıt, tedavisi zor bölgeler, yanıtın kalıcılığı ve takip hakkında röportaj.