4 czerwca 2026

Nowa szczepionka przeciwko czerniakowi zmniejsza ryzyko nawrotu prawie o połowę po 5 latach

Nowa kombinacja szczepionki i immunoterapii może zmniejszyć ryzyko nawrotu czerniaka

Po operacji usunięcia czerniaka jednym z największych zmartwień jest to, czy nowotwór nie powróci. Niedawne badanie kliniczne wykazało, że połączenie spersonalizowanej szczepionki mRNA z dostępną immunoterapią zmniejszyło ryzyko nawrotu choroby lub śmierci o około 49% po pięciu latach obserwacji. To wczesne, ale bardzo obiecujące wyniki dla osób z czerniakiem, które obawiają się nawrotu choroby.

Co sprawdzano w badaniu

Badanie o nazwie KEYNOTE-942 prowadzone było przez naukowców z NYU Langone Health oraz Perlmutter Cancer Center. Wzięło w nim udział 157 osób po operacji usunięcia guzów czerniaka. Spośród nich 107 osób losowo przydzielono do grupy otrzymującej spersonalizowaną szczepionkę o nazwie intismeran wraz z lekiem immunoterapeutycznym pembrolizumabem (Keytruda). Grupa porównawcza, licząca 50 osób, otrzymywała po operacji jedynie pembrolizumab, co jest obecnie standardowym leczeniem. (Źródło: badanie KEYNOTE-942; Journal of Clinical Oncology, 2026)

Wyniki zaprezentowano podczas spotkania American Society of Clinical Oncology w 2026 roku oraz opublikowano w Journal of Clinical Oncology. Pacjenci byli rekrutowani w ośrodkach onkologicznych w USA i Australii w latach 2019–2021. (Źródło: American Society of Clinical Oncology, 2026)

Pięcioletnie wyniki w prostych słowach

Po pięciu latach obserwacji:

Około 68,8% osób, które otrzymały szczepionkę wraz z pembrolizumabem, pozostawało wolnych od choroby.
W grupie leczonej tylko pembrolizumabem odsetek osób bez nawrotu wyniósł około 49,1%.
Dodanie szczepionki wiązało się z 49% mniejszym ryzykiem nawrotu nowotworu lub śmierci w trakcie badania.
Kombinacja ta zmniejszyła też o 59% ryzyko rozprzestrzenienia się raka do odległych części ciała.
Pięcioletnia przeżywalność ogólna wyniosła 92,2% w grupie ze szczepionką i immunoterapią oraz 71,3% w grupie leczonej tylko pembrolizumabem.

W obu grupach zmarło po siedem osób, a większość zgonów była spowodowana chorobą nowotworową. Opisywane działania niepożądane były do opanowania i obejmowały zmęczenie, ból w miejscu wstrzyknięcia oraz dreszcze. (Źródło: badanie KEYNOTE-942; Journal of Clinical Oncology, 2026)

Jak działa to leczenie

To podejście łączy dwa sposoby wspierania układu odpornościowego w walce z rakiem.

Po pierwsze, pembrolizumab to immunoterapia z grupy inhibitorów PD-1. Blokuje ona tzw. punkty kontrolne na komórkach odpornościowych, dzięki czemu układ odpornościowy lepiej rozpoznaje i atakuje komórki nowotworowe.

Po drugie, intismeran to spersonalizowana szczepionka oparta na informacyjnym RNA (mRNA). Tworzy się ją na podstawie danych z usuniętego guza każdego pacjenta. Naukowcy szukają w nim nieprawidłowych białek nowotworowych, zwanych neoantygenami, które są unikalne dla danego raka. Szczepionka uczy układ odpornościowy rozpoznawać te neoantygeny, dzięki czemu komórki T mogą odnaleźć i zniszczyć pozostałe lub powracające komórki czerniaka.

Komórki T to element układu odpornościowego, który potrafi niszczyć zakażone lub nieprawidłowe komórki. Komórki nowotworowe często ukrywają się przed nimi, wykorzystując mechanizmy punktów kontrolnych. Szczepionka pomaga komórkom T „nauczyć się”, jak wygląda nowotwór, a pembrolizumab utrzymuje je w stanie aktywności przeciwko niemu. Razem mają zmniejszyć ryzyko nawrotu guza.

Co to oznacza — a czego nie

Wyniki są obiecujące, ponieważ sugerują, że spersonalizowana szczepionka mRNA może poprawić długoterminowe efekty leczenia, gdy dodana jest do standardowej immunoterapii po operacji czerniaka. Badanie było fazą IIb, czyli etapem sprawdzającym, czy terapia przynosi na tyle korzyści, by przejść do większych badań. Obecnie trwa większe badanie fazy III, które ma potwierdzić skuteczność szczepionki jako leczenia pierwszego rzutu razem z pembrolizumabem w czerniaku. Szczepionka jest też testowana w innych nowotworach, na przykład w raku płuca. (Źródło: badanie KEYNOTE-942; Journal of Clinical Oncology, 2026)

Warto jednak zachować ostrożność. Choć wyniki po pięciu latach są zachęcające, potrzebne są większe i dłuższe badania, zanim terapia stanie się standardem. Osoby chore powinny omówić z lekarzem onkologiem, czy nowe metody leczenia lub udział w badaniach klinicznych mogą być dla nich odpowiednie.

Dbaj o swoją skórę

Jeśli w przeszłości miałeś czerniaka lub obserwujesz znamiona i zmiany skórne, warto robić im zdjęcia i notować wszelkie zmiany na przestrzeni czasu. Każda zmiana, która szybko rośnie, zmienia kształt lub kolor, zaczyna krwawić, boli albo wygląda inaczej niż pozostałe znamiona, powinna być jak najszybciej skonsultowana z lekarzem. W przypadku poważnych lub niepokojących objawów nie zwlekaj z wizytą u specjalisty.

Kiedy zgłosić się do lekarza

Jeśli masz wątpliwości dotyczące znamienia, nowej zmiany skórnej lub pytań o dalszą opiekę po leczeniu czerniaka, porozmawiaj z dermatologiem lub onkologiem. W przypadku szybkiego wzrostu, krwawienia, bólu, objawów zakażenia lub innych niepokojących symptomów, niezwłocznie zgłoś się do lekarza.

Informacja

Ten artykuł podsumowuje wyniki przedstawione na konferencji medycznej i opublikowane w czasopiśmie naukowym. Nie zastępuje porady lekarskiej. Decyzje dotyczące leczenia zawsze powinny być podejmowane wspólnie z lekarzem lub dermatologiem.

Źródła

Matteo S. Carlino i in., Individualized neoantigen therapy intismeran autogene (intismeran) plus pembrolizumab (pembro) in resected melanoma: 5-year update of the KEYNOTE-942 study, Journal of Clinical Oncology (2026). DOI: 10.1200/jco.2026.44.16_suppl.9500 (Źródło: badanie KEYNOTE-942; Journal of Clinical Oncology, 2026)
Prezentacja na dorocznym spotkaniu American Society of Clinical Oncology w 2026 roku (Źródło: American Society of Clinical Oncology, 2026)