Hemangioma, ook bekend als angioma of vasculair nevus, is een goedaardige huidneoplasma die zich ontwikkelt door de gelokaliseerde accumulatie en proliferatie van kleine bloedvaten, meestal haarvaten. Deze letsels worden doorgaans weergegeven als platte of licht verheven, felrode formaties die kunnen variëren in grootte en vorm. Hemangiomen kunnen ofwel aangeboren (aanwezig bij de geboorte) of verworven (verschijnend gedurende het leven) zijn. Het komen van meerdere hemangiomen is vooral gebruikelijk bij verworven kleine hemangiomen, hoewel ook aangeboren multipla vormen (bekend als hemangiomatosis) bestaan. Hemangiomen komen evenveel voor bij mannen en vrouwen, hoewel aangeboren vormen frequenter zijn bij vrouwen.
De exacte oorzaak van hemangiomen is onduidelijk, maar verschillende factoren zouden de kans op hun ontwikkeling kunnen vergroten. Deze predisponerende factoren kunnen invloed hebben op de vorming van hemangiomen en hun groeipatronen:
De diagnose van hemangiomen is doorgaans gebaseerd op een grondig klinisch onderzoek, inclusief een visuele inspectie van de laesie en dermatoscopische evaluatie om de structuur te beoordelen. Als er zorgen zijn dat het hemangioma kwaadaardig kan zijn of als de groei abnormaal is, kan een biopsie worden uitgevoerd om een definitieve diagnose te verkrijgen.
Voor congenitale hemangiomen, die soms diep kunnen zijn, grote gebieden bedekken of zich in de buurt van vitale organen en vasculaire structuren bevinden, kunnen aanvullende diagnostische procedures zoals echografie noodzakelijk zijn. In sommige gevallen maken deze laesies deel uit van congenitale syndromen, zoals het syndroom van Sturge-Weber, en vereisen ze een multidisciplinaire beoordeling door verschillende specialisten.
Hemangiomen kunnen zich presenteren met verschillende visuele kenmerken, afhankelijk van hun type (congenitaal of verworven).
Congenitale Hemangiomen: Deze laesies kunnen vele verschillende vormen aannemen, waaronder ovaal, asymmetrisch of grote massa’s die meerdere anatomische gebieden bezetten. Het oppervlak van het hemangioom kan glad zijn, vooral bij platte vormen, of licht ongelijk, wat typisch is voor prominentere hemangiomen die boven de huid uitsteken. De kleur kan variëren van roze tot felrood, framboos, karmijnrood, of zelfs cyanotische tinten. De kleur is meestal uniform over de laesie, hoewel het soms een gevlekt of gemêleerd patroon kan vertonen. Over het algemeen hebben congenitale hemangiomen geen invloed op de haargroei, hoewel er enkele grove of pluizige haren in het centrale gebied van de laesie kunnen verschijnen.
De grootte van congenitale hemangiomen kan sterk variëren, van kleine laesies met een diameter van slechts een paar millimeter tot grote die meerdere anatomische regio’s bezetten (20-30 cm in sommige gevallen). Bij palpatie zijn deze hemangiomen typisch zacht en kwetsbaarder dan de omringende huid. Wanneer ze worden ingedrukt, kunnen ze tijdelijk hun kleur verliezen en bleek worden. Er zijn geen bijbehorende sensaties zoals pijn of jeuk. Congenitale hemangiomen bevinden zich het meest op het hoofd, gezicht en de nek, hoewel ze ook in andere gebieden kunnen verschijnen.
Verwonnen Hemangiomen: Deze laesies verschijnen meestal als kleine, halve bolvormige (soms op een smalle steel), symmetrische knobbels die iets boven de huid uitsteken. Het oppervlak kan iets verschillen van de normale huidtextuur en soms glad of zelfs glanzend lijken. De kleur is over het algemeen fel rood, maar andere tinten rood kunnen af en toe worden gezien. Net als congenitale hemangiomen hebben verworven hemangiomen geen invloed op de haargroei. De grootte van verworven hemangiomen is meestal klein, gewoonlijk tot 5-7 mm in diameter, hoewel grotere knobbels soms kunnen ontstaan. Deze hemangiomen worden het meest aangetroffen op de romp of de bovenste ledematen, hoewel ze ook op andere delen van het lichaam kunnen ontwikkelen.
Bij dermatoscopie worden doorgaans de volgende kenmerken waargenomen in hemangiomen:
Hemangiomen moeten onderscheiden worden van andere neoplasmata of laesies, inclusief:
Hemangiomen zijn over het algemeen veilig en dragen geen significante kans op kwaadaardige transformatie. In de afwezigheid van externe factoren zoals trauma of UV-blootstelling, is het risico op maligniteit vergelijkbaar met dat van normale huid. Echter, tekenen die mogelijke maligniteit suggereren, zijn veranderingen in het uiterlijk van het hemangioom of de ontwikkeling van nieuwe symptomen zoals pijn of jeuk.
Naast het kleine risico op kankerachtige transformatie, kunnen hemangiomen—vooral de grote—significante bloedingen veroorzaken bij letsel. Bovendien kunnen grote hemangiomen ulceren en geïnfecteerd raken als ze worden blootgesteld aan chronisch trauma.
De behandeling van hemangiomen hangt af van de grootte, locatie en type (aangeboren of verworven). Voor grote aangeboren hemangiomen moeten beslissingen over behandeling een team van specialisten omvatten, waaronder kinderartsen, dermatologen, oncologen en chirurgen, onder anderen. De timing van behandelingsinterventies wordt van geval tot geval bepaald, rekening houdend met de impact van het hemangioom op vitale functies en de aanwezigheid van andere gerelateerde gezondheidsproblemen.
Voor kleine verworven hemangiomen, als er geen veranderingen in uiterlijk of subjectieve symptomen worden opgemerkt, is onmiddellijke behandeling niet nodig. Zelfbewaking is voldoende, met periodieke controles, vooral in moeilijk zichtbare gebieden. Als het hemangioom mechanisch letsel ondergaat, veranderingen in uiterlijk vertoont of nieuwe symptomen ontwikkelt, wordt consultatie met een dermatoloog of oncoloog aanbevolen.
Voor dynamische monitoring is het nuttig om foto’s van het hemangioom te maken om veranderingen in de loop van de tijd bij te houden. Patiënten met meerdere huidneoplasmen moeten door een dermatoloog of oncoloog worden geëvalueerd, bij voorkeur voor en na de zomermaanden (wanneer zonblootstelling frequenter is). Een huidneoplasma-kaart kan nuttig zijn voor voortdurende monitoring en de identificatie van nieuwe of gewijzigde laesies.
De behandeling van hemangiomen omvat meestal minder invasieve methoden:
Als minder invasieve behandelingen niet mogelijk zijn of in geval van levensbedreigende situaties (bijv. bloedingen), kan chirurgische verwijdering nodig zijn.
Gegeven het hoge terugkeringspercentage van hemangiomen, met name congenitale, kunnen in de loop der tijd meerdere behandelingen of operaties nodig zijn.
Naast de genoemde behandelingen kan medicamenteuze therapie (bijv. bètablokkers, steroïden en antitumormedicaties) worden gebruikt in gevallen van congenitale hemangiomen.
Het voorkomen van het verschijnen van hemangiomen omvat goede prenatale zorg, waaronder het minimaliseren van stress, het vermijden van schadelijke medicijnen tijdens de zwangerschap en het tijdig aanpakken van infecties. Om verdere laesies of maligniteit te voorkomen:
Regelmatige controle van hemangiomen, tijdige raadpleging van een specialist bij het waarnemen van veranderingen, en verwijdering van potentieel schadelijke neoplasmata zijn essentieel voor het beheer van de gezondheid van de huid.
