Hemangioma (ICD-10: D18) 💚

Hemangioma (Angioma, Vascular Nevus)

Hemangioom is een goedaardige groei bestaande uit kleine bloedvaten, meestal capillairen, die zich presenteert als een vlakke of licht verheven rode laesie. Onder deze naam vallen meerdere verschillende aandoeningen, en zij gedragen zich verschillend, dus het is zinvol ze van elkaar te onderscheiden.

Infantiel hemangioom is de meest voorkomende vorm. Het is meestal bij de geboorte nog niet volledig gevormd: het verschijnt in de eerste levensweken, groeit tijdens een proliferatieve fase in de daaropvolgende maanden en involueert daarna spontaan over een periode van jaren. Aangeboren hemangioom is aanwezig en volledig gevormd bij de geboorte en is biologisch een andere laesie, met een eigen beloop. Een vaatmalformatie — bijvoorbeeld een wijnvlek — is helemaal geen hemangioom: het is een misvormd vaatnetwerk dat vanaf de geboorte aanwezig is, met het kind meegroeit en niet involueert. Laesies die op volwassen leeftijd ontstaan, zoals cherry angiomas, staan opnieuw apart.

Hemangioma, ook bekend als angioma of vasculair nevus, is een goedaardige huidneoplasma die zich ontwikkelt door de gelokaliseerde accumulatie en proliferatie van kleine bloedvaten, meestal haarvaten. Deze letsels worden doorgaans weergegeven als platte of licht verheven, felrode formaties die kunnen variëren in grootte en vorm. Hemangiomen kunnen ofwel aangeboren (aanwezig bij de geboorte) of verworven (verschijnend gedurende het leven) zijn. Meerdere letsels kunnen voorkomen, en diffuse multipele vormen worden hemangiomatosis genoemd. Infantiele hemangiomen komen vaker voor bij meisjes.

Predisponerende Factoren

De exacte oorzaak van hemangiomen is onduidelijk, maar verschillende factoren zouden de kans op hun ontwikkeling kunnen vergroten. Deze predisponerende factoren kunnen invloed hebben op de vorming van hemangiomen en hun groeipatronen:

Voor Aangeboren Hemangiomen:
- Vrouwelijk Geslacht: Vrouwelijke zuigelingen hebben een grotere kans op het ontwikkelen van aangeboren hemangiomen.
- Prematuriteit: Premature zuigelingen lopen een hoger risico op het ontwikkelen van aangeboren hemangiomen.
- Viraal Infecties en Intoxicaties bij de Moeder: Blootstelling aan bepaalde virale infecties of giftige stoffen tijdens de zwangerschap kan bijdragen aan de ontwikkeling van aangeboren hemangiomen.
- Moeder’s Leeftijd Boven de 40: Een hogere maternale leeftijd kan het risico op hemangioma-vorming bij de zuigeling verhogen.
- Intra-uteriene Hypoxie: Een gebrek aan zuurstof tijdens de ontwikkeling van de foetus kan leiden tot een verhoogd risico op hemangiomen.
- Meervoudige zwangerschappen: Meervoudige zwangerschappen (bijv. twee keer of meer) worden geassocieerd met een hogere voorkeursfrequentie van hemangiomen.
- Genetische Factoren: Familiegeschiedenis en genetische predispositie kunnen een rol spelen bij de vorming van aangeboren hemangiomen.
Voor Verworven Hemangiomen:
- Pathologie van Vaatwanden: Afwijkingen in de structuur van de wanden van bloedvaten kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van hemangiomen.
- Leverdisfunctie: Verstoorde leverfunctie kan de kans op hemangioma-vorming vergroten.
- Endocriene Aandoeningen: Hormonale onevenwichtigheden en endocriene pathologieën zijn geassocieerd met een hoger risico op hemangiomen.
- Metabolische Aandoeningen: Aandoeningen in de stofwisseling kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van deze letsels.
- Omgevingsfactoren: Omgevingsinvloeden, zoals toxines of verontreinigende stoffen, kunnen de vorming van hemangiomen triggeren.
- Genetische Factoren: Een familiegeschiedenis van hemangiomen of andere vasculaire anomalieën kan de kans op het ontwikkelen van deze gezwellen vergroten.

Diagnostiek

Een typisch infantiel hemangioma wordt klinisch gediagnosticeerd, door onderzoek en dermatoscopie. Noch biopsie noch laboratoriumonderzoek maakt deel uit van de routinematige diagnostische evaluatie. Beeldvorming — echografie of MRI — is gereserveerd voor gevallen waarin de diagnose echt onzeker is, of wanneer de uitgebreidheid van een laesie en eventuele geassocieerde afwijkingen moeten worden beoordeeld.

Laesies die diep zijn, grote gebieden bedekken of zich in de buurt van vitale organen en vasculaire structuren bevinden, zijn situaties waarin beeldvorming aangewezen is. Een grote of segmentale laesie kan beoordeling door verschillende specialisten samen nodig hebben, om de uitgebreidheid vast te stellen en op eventuele geassocieerde afwijkingen te letten.

Symptomen

Hemangiomen kunnen zich presenteren met verschillende visuele kenmerken, afhankelijk van hun type (congenitaal of verworven).

Congenitale Hemangiomen: Deze laesies kunnen vele verschillende vormen aannemen, waaronder ovaal, asymmetrisch of grote massa’s die meerdere anatomische gebieden bezetten. Het oppervlak van het hemangioom kan glad zijn, vooral bij platte vormen, of licht ongelijk, wat typisch is voor prominentere hemangiomen die boven de huid uitsteken. De kleur kan variëren van roze tot felrood, framboos, karmijnrood, of zelfs cyanotische tinten. De kleur is meestal uniform over de laesie, hoewel het soms een gevlekt of gemêleerd patroon kan vertonen. Over het algemeen hebben congenitale hemangiomen geen invloed op de haargroei, hoewel er enkele grove of pluizige haren in het centrale gebied van de laesie kunnen verschijnen.

De grootte van congenitale hemangiomen kan sterk variëren, van kleine laesies met een diameter van slechts een paar millimeter tot grote die meerdere anatomische regio’s bezetten (20-30 cm in sommige gevallen). Bij palpatie zijn deze hemangiomen typisch zacht en kwetsbaarder dan de omringende huid. Wanneer ze worden ingedrukt, kunnen ze tijdelijk hun kleur verliezen en bleek worden. Er zijn geen bijbehorende sensaties zoals pijn of jeuk. Congenitale hemangiomen bevinden zich het meest op het hoofd, gezicht en de nek, hoewel ze ook in andere gebieden kunnen verschijnen.

Verworven Hemangiomen: Deze laesies verschijnen meestal als kleine, halve bolvormige (soms op een smalle steel), symmetrische knobbels die iets boven de huid uitsteken. Het oppervlak kan iets verschillen van de normale huidtextuur en soms glad of zelfs glanzend lijken. De kleur is over het algemeen fel rood, maar andere tinten rood kunnen af en toe worden gezien. Net als congenitale hemangiomen hebben verworven hemangiomen geen invloed op de haargroei. De grootte van verworven hemangiomen is meestal klein, gewoonlijk tot 5-7 mm in diameter, hoewel grotere knobbels soms kunnen ontstaan. Deze hemangiomen worden het meest aangetroffen op de romp of de bovenste ledematen, hoewel ze ook op andere delen van het lichaam kunnen ontwikkelen.

Dermatoscopische Beschrijving

Bij dermatoscopie worden doorgaans de volgende kenmerken waargenomen in hemangiomen:

Elasticiteit en Vulling: De tumor vertoont elasticiteit en kan van grootte veranderen wanneer hij wordt samengeperst, waarbij hij tijdelijk bleek wordt.
Kleine Vasal Gaten: Een groot aantal kleine rode gaten, gescheiden door dunne blauwe wanden, kan zichtbaar zijn.
Grote Veneuze Gaten: De aanwezigheid van grote blauw-paarse gaten geeft aan dat het hemangioom diep is en mogelijk veneuze bloedvaten betreft.
Thromboselacunes: Hemangiomen die beschadigd zijn, kunnen blauw-zwart of zwart-rood lacunes vertonen met een geelachtige rand, wat duidt op thrombose (stolling) in de vasculaire ruimtes.

Differentiële Diagnose

Hemangiomen moeten onderscheiden worden van andere neoplasmata of laesies, inclusief:

Verschillende soorten hemangiomen (aangeboren, verworven, diep, oppervlakkig, etc.)
Pyogene granuloom
Blauwe naevi (vooral diepe, veneuze hemangiomen)
Angiosarcoom
Kaposi-sarcoom
Mycosis fungoides (T-cellymfoom van de huid)

Risico’s

Hemangiomen zijn goedaardig en transformeren doorgaans niet maligne. Tekenen die nadere evaluatie vereisen, zijn veranderingen in het uiterlijk van het hemangioom of de ontwikkeling van nieuwe symptomen zoals pijn of jeuk.

Grote hemangiomen kunnen bij letsel significante bloedingen veroorzaken. Bovendien kunnen grote hemangiomen ulceren en geïnfecteerd raken als ze worden blootgesteld aan chronisch trauma.

Sommige infantiele hemangiomen vereisen snelle beoordeling door een specialist in plaats van afwachten, vanwege hun locatie of wat zij doen:

Rond het oog: Een perioculaire laesie kan het zicht verstoren naarmate zij groeit.
Luchtweg: Een laesie waarbij de luchtweg betrokken is, kan obstructie veroorzaken.
Ulceratie: Een ulcererende laesie is pijnlijk en kan littekens geven.
Grote of segmentale laesies: Deze kunnen geassocieerd zijn met onderliggende structurele anomalieën.
Vijf of meer huidlaesies: Meerdere infantiele hemangiomen rechtvaardigen evaluatie op leverbetrokkenheid.

Een laesie die snel prolifereert, of een laesie die de voeding, ademhaling of het zicht belemmert, moet zonder uitstel worden beoordeeld.

Tactieken

De behandeling van hemangiomen hangt af van de grootte, locatie en type (aangeboren of verworven). Voor grote aangeboren hemangiomen moeten beslissingen over behandeling een team van specialisten omvatten, waaronder kinderartsen, dermatologen en chirurgen, onder anderen. De timing van behandelingsinterventies wordt van geval tot geval bepaald, rekening houdend met de impact van het hemangioom op vitale functies en de aanwezigheid van andere gerelateerde gezondheidsproblemen.

Een laesie die nog niet is beoordeeld, is iets anders dan een laesie die een arts al heeft geïdentificeerd. Monitoring volgt op beoordeling, niet andersom: een vasculaire laesie die niet is onderzocht, moet aan een dermatoloog worden getoond, omdat niet elke rode laesie een hemangioma is. Zodra een kleine laesie is beoordeeld en stabiel is, is behandeling niet nodig en is het redelijk om deze tussen controles door te observeren. Kom eerder terug als deze letsel oploopt, van uiterlijk verandert, ulcereert of nieuwe symptomen ontwikkelt.

Voor dynamische monitoring is het nuttig om foto’s van het hemangioom te maken om veranderingen in de loop van de tijd bij te houden. Hoe vaak iemand met meerdere huidlaesies moet worden onderzocht, hangt af van die laesies en niet van het seizoen. Een huidneoplasma-kaart kan nuttig zijn voor voortdurende monitoring en de identificatie van nieuwe of gewijzigde laesies.

Behandeling

De meeste ongecompliceerde infantiele hemangiomen hebben helemaal geen behandeling nodig. Zij involueren spontaan, en observatie — met foto’s om het beloop te volgen — is de aangewezen aanpak. Laser, cryotherapie, elektrocoagulatie en chirurgie zijn geen routinematige behandelingen hiervoor.

Waar behandeling nodig is, is deze eerst medisch:

Orale propranolol: Eerste keus therapie voor infantiele hemangiomen met hoog risico — vanwege de lokalisatie, de grootte, ulceratie of een bedreiging voor de functie. Het wordt gestart en bewaakt door een specialist.
Topische timolol: Een optie voor geselecteerde kleine, oppervlakkige letsels.

Laser heeft een plaats bij restafwijkingen na involutie, zoals persisterende oppervlakkige vaten, en chirurgie voor een laesie die gevaarlijk bloedt of weefsel heeft achtergelaten dat reconstructie behoeft. Doses en de keuze van het middel worden bepaald door de behandelend specialist.

Sommige laesies vereisen gefaseerde behandeling of follow-up over tijd.

Preventie

Het voorkomen van het verschijnen van hemangiomen omvat goede prenatale zorg, waaronder het minimaliseren van stress, het vermijden van schadelijke medicijnen tijdens de zwangerschap en het tijdig aanpakken van infecties. Om verdere laesies of maligniteit te voorkomen:

Vermijd chronisch huidtrauma.
Observeer veiligheidsmaatregelen bij het werken met huidbeschadigende stoffen.
Pak gelijktijdige gezondheidsproblemen snel aan.
Handhaaf goede persoonlijke hygiëne en wees alert op veranderingen in de huid.

Regelmatige controle van hemangiomen, tijdige raadpleging van een specialist bij het waarnemen van veranderingen, en verwijdering van potentieel schadelijke neoplasmata zijn essentieel voor het beheer van de gezondheid van de huid.

Bezorgd over een huidaandoening?

Controleer je huid nu →